Bela Voda (178 m) nalazi se pod visom Zmajinac (397 m) u središtu Srbije na južnom obodu Šumadije između ogranaka Gledićkih planina i reke Zapadne Morave, 14 km severozapadno od Kruševca, 205 km južno od Beograda, 35 km od autoputa Beograd - Niš.

Na području Bele Vode bilo je praistorijskih i srednjovekovnih staništa. Samo selo je po predanju nastalo u vreme kneza Lazara. Više puta je raseljavana i stradala od Turaka. Opustila je za vreme Velike seobe Srba. Uskoro je obnovljena pod istim imenom. U Prvom srpskom ustanku popaljena je i porobljena, ali već 1822. godine ima 79 domova. u više mahova doseljavale su se izbeglice sa Kosova i Metohije, iz Crne Gore, Toplice, Župe, južne i istočne Srbije i nastanjivale u okolini velikog belog vrela sa jezercetom, po kome je i selo dobilo ime Bela Voda.

Bela Voda obiluje prirodnim bogatstvima među kojima je nekoliko izvorišta mineralnih voda i čuveni kamen belovodski peščar koji se eksploatiše već šest vekova.

Blagodareći svojim majdanima bogatim dobrim kamenom Bela Voda je vekovima bila prestonica klesarske umetnosti i zanatstva Moravske Srbije. Kao vešti majstori Belovođani su po Srbiji podizali čuvene građevine i spomenike čudesne lepote. Samo između dva svetska rata kamen su eksploatisale dve akcionarske firme iz Beograda, a Ministarstvo trgovine i industrije je u dva navrata otvaralo Zidarsko - kamenorezačku školu za školovanje neimara i klesara. Do belovodskih majdana 1954. godine bila je izgrađena industrijska pruga.

Bela Voda je danas varošica sa 360 domaćinstava i 1558 žitelja. Stanovništvo se pretežno bavi zemljoradnjom, stočarstvom, vinogradarstvom, kalemarstvom, voćarstvom ili radi u obližnjim gradovima. Od sporednih delatnosti ističu se kamenorezaštvo i građevinarstvo. Ima poštu, zdravstvenu ambulantu, dva motela, pet prodavnica, crkvu, osnovnu školu, Narodni dom i Dom kulture, Knjižnicu i čitaonicu, malu Galeriju skulptura belovodskih samoukih vajara i slika na temu kosovske bitke i motiva Bele Vode. Klesarsku tradiciju neguje i Vajarska kolonija "Belovodski peščar". Sredinom jula svake godine u amfiteatru se održava čuvena kulturno-umetnička i sportska manifestacija "Belovodska rozeta". Društveni život je veoma razvijen.

Od znamenja Bele Vode ističu se: belovodska pismenica (zapis star oko 30.000 godina pre naše ere), seosko groblje sa nadgrobnicima iz 18, 19. i 20. veka koji obiluju likovnim, arhitektonskim i etnografskim vrednostima, stara moravska arhitektura iz 19. veka, Velika česma iz 1847. godine, Narodni dom iz 1930. godine u neoklasicističkom stilu, crkva u moravskom stilu iz 1936. godine sa izrezbarenim ikonostasom, Spomen park, stare česme i izvori, kamene kapije...

Zahvaljujući obilju kulturno-umetničkih, istorijskih, etnografskih i prirodnih vrednosti, banjskoj i lečilišnoj tradiciji, zavidnom životnom standardu, solidnoj infrastrukturi, lepoti, geopoložaju, razvijenom ugostiteljstvu i gostoljublju, Bela Voda se sasvim zasluženo poslednjih decenija izborila za status turističkog sela Srbije.

Najpoznatije mineralno izvorište Bele Vode je Kiseljaja (270 m). Ne zna se kada je otkrivena. Baron Herder je izvršio 1835. godine prvu hemijsku analizu ove vode. U terapijske svrhe koristi se od 1848. godine. Naročito se pročula 1850. godine kada je knjaz Aleksandar Karađorđević, tadašnji vladar Srbije posetio izvor, a "Srpske novine" objavile izveštaj o njenoj lekovitosti.

Zalaganjem knjaza Aleksandra Glavna apoteka u Beogradu izvršila je 1850. godine hemijsku analizu vode Kiseljaje. Već 1856. godine Belovodska Banja je imala 4 kupatila, knjažev konak, mnogo bolesnika i dosta soba za izdavanje. Ubrzo je značaj Banje počeo da opada. Pred kraj prošlog veka u blizini izvora bolesnici su iskopali primitivna kupatila te se u njima vidali i banjali.

Prema dr Radisavu Radojkoviću Kiseljaja spada među hladne ugljenokisele gvožđevite vode (oko 14˚C) koje stručnjaci preporučuju kao dodatnu terapiju kod anemije, srčanih oboljenja, hroničnih oboljenja nervnog sistema, oboljenja slezine, jetre, seksualne impotencije i opšte fizičke i psihičke slabosti.

Druga mineralna voda Slatina (255 m) otkrivena je 1945. godine u podnožju brda Gradište (397 m). U periodu između 1986. i 1997. godine na inicijativu Turističkog društva "Kiseljaja" vršena su obimna hidrogeološka istraživanja na području Bele Vode. Nosilac projekta je bila Mesna zajednica Bela Voda. Projekat radova uradio je mr Dušan Stojadinović iz Instituta "Jaroslav Černi" iz Beograda koji je bio i izvođač radova. Radove su finansirali Republički fond za rudarsko - geološka istraživanja, Republički fond za hidro - geološka istraživanja, Opština Kruševac i Mesna zajednica Bela Voda koja je sve radove tokom tih 11 godina pomagala sa svojom radnom snagom počev od elektronskog snimanja terena do opsluživanja garnitura za bušenje. O trošku Mesne zajednice izvršene su brojne hemijske analize izvorišta na čitavom području sela, održan je 1991. godine i naučni skup na temu: Balneoklimatološke i turističke vrednosti Bele Vode.

Izvršeno je pet bušotina na području Slatina koje se pokazalo kao najrentabilnije: bušotina IB-1 izvršena do dubine od 97 metara i dala je vodu izvanrednog kvaliteta samoizlivom oko 5 litara u minuti. Nakon toga 15 metara južno izvršena je bušotina IB-2 na dubini od 100 metara, ali bez naročitih rezultata. Bušotina IB-3 izvršena je 150 metara zapadno od ranijih bušotina do dubine od 51,5 metara i dala je izdašnost od 4,2 litra u sekundi. Bušotina IB-4 izvršena je 500 metara jugozapadno od IB-3 u predelu stare Slatine do 67 metara dubine ali sa veoma slabim rezultatima jer se nije izašlo iz bentonita zbog nedostatka finansijskih sredstava. Bušotina IB-5 izvršena je oko 500 metara jugoistočno od IB-1 do dubine od 100 metara, ali bez rezultata jer je sredina bila isključivo laporovita, tj. bezvodna.

Najbolje rezultate u dosadašnjim istraživanjima dala je bušotina IB-3 i po mišljenju najboljih balneologa Srbije i stručnjaka za mineralne vode uopšte dala je i najkvalitetniju mineralnu vodu Srbije. U njoj dominira kalcijum (318 mg/l), magnezijum (105,8 mg/l), ugljen dioksid iznosi 1276 mg/l i zahvaljujući njemu može se flaširati kao prirodna mineralna voda. Pored toga voda sadrži i 1244,4 mg/l hidrokarbonata i 8,3 mg/l kalijuma i najmanje natrijum hlorida od svih mineralnih voda u Srbiji što je preporučuje za upotrebu bez ograničenja (22,1 mg/l). Njena ukupna mineralizacija iznosi 1930 mg/l. Po mišljenju balneologa pripada kategoriji kalcijum - magnezijumskih, hidro - karbonatnih ugljenokiselih hladnih mineralnih voda. Blagotvorna je kod povišenog pritiska i šećera u krvi, kod bolesti organa za varenje, bolesti metabolizma, bubrega i mokraćnih puteva, kod oboljenja jetre i žučnih puteva i oboljenja koja nastaju usled nedostatka kalcijuma i magnezijuma.

Sva ova naučna mišljenja masovno su potvrđena u savremenoj praksi.

Za sva dosadašnja istraživanja Mesna zajednica je uložila velika finansijska sredstva i radnu snagu svojih meštana te se s pravom smatra vlasnikom svih dosadašnjih hidrogeoloških istraživanja na području Bele Vode izvršenih krajem 20. veka i smatra da joj pripada pravo i na profit od budućih finansijskih realizacija ostvarenih na programu voda na području Bele Vode, pogotovu onih koji nastaju kao rezultat dosadašnjih istraživanja čiji je vlasnik Mesna zajednica.

Mesna zajednica Bele Vode nudi ovu vodu domaćim i stranim partnerima bilo za balneološku upotrebu bilo za flaširanje pod određenim uslovima koji će biti utvrđeni sporazumno.

Zainteresovani se mogu javiti na adresu: Mesna zajednica Bela Voda 37253 Bela Voda.

Mesna zajednica
Bela Voda